Bình luận khoa học Án lệ số 14/2017/AL về công nhận điều kiện của hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất mà điều kiện đó không được ghi trong hợp đồng

Vấn đề thực tiễn trong tặng cho tài sản có điều kiện

Mặc dù Bộ luật Dân sự 2005 đã quy định rõ ràng về giao dịch có điều kiện, nhưng trên thực tế vẫn phát sinh nhiều tranh chấp.

Nguyên nhân: bên được tặng cho không thực hiện cam kết, dẫn đến ảnh hưởng quyền lợi của người tặng cho. Điển hình là các vụ tặng quyền sử dụng đất có điều kiện nhưng không ghi rõ trong hợp đồng.

Quy định pháp luật về giao dịch có điều kiện

Điều 125 Bộ luật Dân sự 2005

Giao dịch dân sự có điều kiện sẽ phát sinh hoặc hủy bỏ khi điều kiện xảy ra.

Nếu điều kiện không thể xảy ra do hành vi cố ý cản trở của một bên, coi như điều kiện đã xảy ra.

Nếu có sự tác động cố ý thúc đẩy để điều kiện xảy ra, coi như điều kiện không xảy ra.

Điều 470 Bộ luật Dân sự 2005 — Tặng cho tài sản có điều kiện

Bên tặng cho có thể yêu cầu bên được tặng cho thực hiện một hoặc nhiều nghĩa vụ dân sự trước hoặc sau khi tặng cho.

Điều kiện tặng cho không được trái pháp luật và đạo đức xã hội.

Nếu phải thực hiện nghĩa vụ sau khi tặng cho mà bên được tặng cho không thực hiện: bên tặng cho có quyền đòi lại tài sản và yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Nội dung Án lệ số 14/2017/AL

Khi xem xét việc tặng cho tài sản có điều kiện hay không, tòa án không chỉ căn cứ vào hợp đồng tặng cho tài sản.

Tòa án còn phải căn cứ vào các giấy tờ, tài liệu và thông tin liên quan nhằm đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người tặng cho.

Trường hợp cụ thể trong Án lệ 14/2017/AL

Sự kiện

Ông Quàng Văn P1 tặng quyền sử dụng đất cho vợ chồng anh Quàng Văn P2 với điều kiện phải làm nhà cho ông ở, chăm sóc ông và bố mẹ ông.

Tuy nhiên, vợ chồng anh Quàng Văn P2 không thực hiện cam kết này.

Chứng cứ về điều kiện tặng cho

Mặc dù hợp đồng tặng cho không ghi rõ điều kiện, nhưng các giấy tờ khác có thể hiện:

• Giấy ủy quyền ngày 25/3/2006: Ông Quàng Văn P1 ủy quyền anh Quàng Văn P2 xin giấy phép xây dựng, với trách nhiệm xây nhà trên lô đất 379B để ông ở, chăm sóc vợ chồng cụ K (bố mẹ ông Quàng Văn P1).

• Bản cam kết ngày 12/10/2006: Anh Quàng Văn P2 ghi rõ: “Tôi được bố cho mảnh đất… sẽ tiến hành xây dựng nhà ở cho bố tôi và không được chuyển nhượng cho ai”.

Kết luận của tòa án

Mặc dù hợp đồng tặng cho không ghi điều kiện, nhưng các văn bản liên quan có thể hiện anh Quàng Văn P2 phải thực hiện các nghĩa vụ (điều kiện) mà mình đã cam kết.

Do đó, người nhận tặng cho vẫn phải thực hiện các điều kiện này.

Ý nghĩa của Án lệ 14/2017/AL

Với sự ra đời của Án lệ này, quyền lợi chính đáng của bên tặng cho tài sản có điều kiện được đảm bảo tốt hơn.

Áp dụng Án lệ 14/2017/AL vào các trường hợp tương tự

Về loại tài sản

Án lệ này có thể áp dụng cho:

• Tặng cho quyền sử dụng đất có điều kiện
• Tặng cho nhà ở, vàng, tiền, xe cơ giới… có điều kiện

Về mối quan hệ giữa các bên

Án lệ này áp dụng cho các trường hợp:

• Ông bà tặng cho cháu
• Chồng/vợ tặng cho vợ/chồng
• Anh, chị, em tặng tài sản cho nhau

Về cách thức thể hiện điều kiện

Ngoài giấy tờ, tài liệu liên quan, điều kiện tặng cho còn có thể thể hiện qua:

• Tin nhắn điện thoại
• Email