Bình luận khoa học Án lệ số 16/2017/AL về công nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất là di sản thừa kế do một trong các đồng thừa kế chuyển nhượng

Vấn đề thực tế từ các tranh chấp thừa kế

Trong thực tế, nhiều trường hợp tài sản chung của vợ chồng là quyền sử dụng đất. Sau khi một trong hai người mất mà không để lại di chúc, những người thừa kế không thực hiện chia di sản theo quy định pháp luật.

Người vợ hoặc người chồng còn sống đôi khi coi tài sản đó là toàn bộ của mình. Họ tự ý chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho người khác mà không thông báo hay xin phép các đồng thừa kế.

Tình huống này đã phát sinh nhiều tranh chấp, điển hình là vụ án được giải quyết qua Án lệ số 16/2017/AL.

Nội dung chính của Án lệ 16/2017/AL

Bảo vệ quyền lợi người nhận chuyển nhượng

Án lệ số 16/2017/AL đảm bảo quyền lợi của người nhận chuyển nhượng. Ngay cả khi chỉ là một phần quyền sử dụng đất từ người đồng thừa kế, quyền lợi vẫn được bảo vệ công bằng.

Điều kiện thứ nhất: Không phản đối

Những người thừa kế còn lại không tham gia trực tiếp vào giao dịch chuyển nhượng. Tuy nhiên, họ không phản đối việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Số tiền thu được từ chuyển nhượng được dùng để chăm lo cuộc sống của những người thừa kế còn lại. Do đó, coi như những người thừa kế còn lại đã đồng ý với việc chuyển nhượng.

Điều kiện thứ hai: Công nhận tính hợp pháp

Án lệ xác định rằng chuyển nhượng một phần di sản thừa kế có tính đồng ý của những người thừa kế còn lại. Khi chia di sản thừa kế, không tính đến phần đã chuyển nhượng.

Việc công nhận chuyển nhượng là hợp pháp đảm bảo quyền lợi của người ngay tình nhận chuyển nhượng.

Phạm vi áp dụng của Án lệ

Tòa án có thể áp dụng Án lệ số 16/2017/AL vào các vụ án có tính chất tương tự trong các trường hợp sau:

• Phạm vi di sản: Một người đồng thừa kế định đoạt một phần hoặc toàn bộ di sản thừa kế.

• Loại tài sản: Di sản thừa kế là quyền sử dụng đất hoặc quyền sở hữu nhà ở.

• Loại thừa kế: Áp dụng cho thừa kế theo pháp luật hoặc thừa kế theo di chúc (khi người để lại chỉ định nhiều người hưởng di sản).

• Hình thức định đoạt: Người đồng thừa kế có thể chuyển nhượng, thế chấp, tặng cho, trao đổi, cho thuê quyền sử dụng đất.

Những hạn chế của Án lệ

Trường hợp chưa giải quyết thứ nhất

Nếu người đồng thừa kế tự định đoạt một phần hoặc toàn bộ di sản thừa kế nhưng số tiền chỉ là tiêu xài cá nhân, Án lệ chưa đưa ra hướng dẫn.

Cụ thể, chưa rõ cách xác định phần di sản thừa kế còn lại để chia thừa kế như thế nào trong trường hợp này.

Trường hợp chưa giải quyết thứ hai

Nếu một số hoặc toàn bộ những người thừa kế còn lại không đồng ý với việc chuyển nhượng, Án lệ chưa làm rõ. Những câu hỏi như sau vẫn cần giải đáp:

• Có công nhận việc chuyển nhượng hay không?

• Có bảo vệ quyền lợi của người ngay tình nhận chuyển nhượng hay không?

• Xác định phần di sản thừa kế còn lại để chia thừa kế như thế nào?

Những vấn đề này cần được pháp luật tiếp tục hoàn thiện để giải quyết triệt để.