Hải Sapa TV bị bắt: Quyền lợi của người tiêu dùng được bảo vệ thế nào?

Vụ Hải Sapa TV và câu hỏi về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Thông tin về Vũ Hoàng Hải, tên gọi Hải Sapa TV, bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lào Cai khởi tố và bắt tạm giam đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. Vụ việc liên quan đến hoạt động kinh doanh sản phẩm thịt trâu sấy được quảng bá là đặc sản Tây Bắc.

Vụ án hiện đang trong quá trình điều tra. Các hành vi cụ thể và trách nhiệm pháp lý cuối cùng của các cá nhân liên quan sẽ được xác định theo kết quả giải quyết của cơ quan tiến hành tố tụng.

Từ vụ việc này, một vấn đề được nhiều người đặt ra: Những khách hàng đã mua sản phẩm thì quyền lợi của họ được pháp luật bảo vệ như thế nào? Có thể yêu cầu hoàn tiền hoặc bồi thường thiệt hại hay không?

Người tiêu dùng có quyền yêu cầu sản phẩm đúng như quảng cáo, cam kết

Theo Điều 4 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, người tiêu dùng được bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khỏe, tài sản và các quyền, lợi ích hợp pháp khác khi sử dụng hàng hóa, dịch vụ.

Đáng chú ý, pháp luật bảo vệ quyền được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về hàng hóa. Thông tin này bao gồm tổ chức, cá nhân kinh doanh, nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa và các thông tin cần thiết khác.

Người tiêu dùng cũng có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu hàng hóa không đúng với tiêu chuẩn, chất lượng, số lượng hoặc tính năng. Điều này cũng áp dụng khi hàng không đúng với công dụng, giá cả hoặc nội dung mà bên kinh doanh đã công bố, niêm yết, quảng cáo hoặc cam kết.

Nếu người bán quảng cáo một sản phẩm là đặc sản có nguồn gốc, xuất xứ hoặc chất lượng nhất định, nhưng thực tế sản phẩm không đúng thì người mua có cơ sở yêu cầu bảo vệ quyền lợi của mình.

Người mua có thể yêu cầu hoàn tiền, bồi thường thiệt hại

Tùy từng trường hợp cụ thể và chứng cứ thu thập được, người tiêu dùng có thể yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh:

• Hoàn lại số tiền đã thanh toán
• Đổi hoặc trả lại sản phẩm
• Bồi thường thiệt hại thực tế phát sinh
• Thực hiện các nghĩa vụ khác nhằm khắc phục hậu quả

Trường hợp hàng hóa có khuyết tật gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản, trách nhiệm bồi thường còn có thể được xem xét theo các quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật và các quy định pháp luật có liên quan.

Người tiêu dùng cần làm gì để bảo vệ quyền lợi?

Những người đã mua hàng nên chủ động lưu giữ các tài liệu, chứng cứ liên quan:

• Đơn hàng, hóa đơn, chứng từ thanh toán
• Tin nhắn, nội dung trao đổi với người bán
• Hình ảnh, video quảng cáo hoặc livestream giới thiệu sản phẩm
• Thông tin về nguồn gốc, chất lượng, công dụng mà người bán đã cam kết
• Sản phẩm, bao bì, nhãn hàng hóa còn lưu giữ
• Tài liệu chứng minh thiệt hại thực tế, nếu có

Các chứng cứ này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định giao dịch, nội dung quảng cáo, cam kết của người bán và thiệt hại mà người tiêu dùng yêu cầu giải quyết.

Có thể khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện

Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, khi quyền lợi bị xâm phạm, người tiêu dùng có quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện hoặc đề nghị tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi của mình.

Đối với tranh chấp dân sự, pháp luật cho phép giải quyết thông qua thương lượng, hòa giải, trọng tài hoặc Tòa án. Người tiêu dùng khởi kiện để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình không phải nộp tiền tạm ứng án phí, tạm ứng lệ phí Tòa án theo quy định của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Trong vụ án dân sự về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, pháp luật có cơ chế đặc thù về nghĩa vụ chứng minh lỗi. Người tiêu dùng không phải chứng minh lỗi của tổ chức, cá nhân kinh doanh. Bên kinh doanh có nghĩa vụ chứng minh mình không có lỗi gây ra thiệt hại theo quy định pháp luật.

Nếu vụ án hình sự gây thiệt hại cho khách hàng thì sao?

Việc một người bị khởi tố, bắt tạm giam không đồng nghĩa mọi yêu cầu dân sự của khách hàng đương nhiên được giải quyết ngay. Tuy nhiên, nếu cơ quan tiến hành tố tụng xác định có người bị thiệt hại trong vụ án, các quyền và lợi ích hợp pháp của họ có thể được xem xét, giải quyết trong quá trình tố tụng theo quy định pháp luật.

Người tiêu dùng cần chủ động cung cấp thông tin, tài liệu chứng minh việc mình đã mua hàng, số tiền đã thanh toán và thiệt hại thực tế. Điều này giúp cơ quan có thẩm quyền xem xét yêu cầu của bạn.

Bài học cho người mua hàng online

Vụ việc Hải Sapa TV một lần nữa cho thấy người tiêu dùng không nên chỉ dựa vào mức độ nổi tiếng của người bán trên mạng xã hội. Một người có hàng triệu lượt theo dõi hay thường xuyên livestream không đồng nghĩa mọi thông tin quảng cáo về sản phẩm đều đương nhiên chính xác.

Khi mua hàng, người tiêu dùng nên kiểm tra thông tin về người bán, nguồn gốc sản phẩm, nhãn hàng hóa. Cần lưu lại chứng từ giao dịch cẩn thận. Khi phát hiện dấu hiệu hàng hóa không đúng với quảng cáo hoặc cam kết, cần sớm thu thập chứng cứ và yêu cầu bảo vệ quyền lợi.

Lưu ý: Vụ án liên quan đến Hải Sapa TV hiện đang trong quá trình điều tra. Việc xác định chính xác hành vi vi phạm, số lượng người bị thiệt hại, mức độ thiệt hại và trách nhiệm của từng cá nhân phải căn cứ vào kết quả điều tra, truy tố và xét xử của cơ quan có thẩm quyền.