Trường hợp đặc biệt về tình trạng hiệu lực của văn bản QPPL

Những trường hợp đặc biệt về tình trạng hiệu lực

Trong quá trình ban hành và áp dụng văn bản quy phạm pháp luật, xuất hiện nhiều trường hợp đặc biệt liên quan đến tình trạng hiệu lực. Những trường hợp này bao gồm: lùi thời điểm có hiệu lực thi hành, ngưng hiệu lực toàn bộ hay ngưng hiệu lực từng phần.

Việc nắm rõ các trường hợp này giúp tránh áp dụng sai quy định pháp luật trong quá trình thực thi công vụ hay hoạt động kinh doanh.

Lùi hiệu lực thi hành của văn bản chưa có hiệu lực

Trường hợp này xảy ra khi một văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành nhưng chưa có hiệu lực, sau đó lại bị lùi thời điểm có hiệu lực.

Ví dụ cụ thể:

Bộ luật hình sự năm 2015, Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015, Luật tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015 và Luật thi hành tạm giữ, tạm giam năm 2015 quy định ngày có hiệu lực là ngày 01/7/2016.

Tuy nhiên, vào ngày 29/6/2016, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 144/2016/QH13. Nghị quyết này lùi hiệu lực thi hành của các văn bản trên đến ngày Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự năm 2015 có hiệu lực thi hành.

Ngưng hiệu lực toàn bộ văn bản đang có hiệu lực

Trường hợp này là khi một văn bản quy phạm pháp luật đã có hiệu lực được toàn bộ ngưng hiệu lực. Lý do thường là chuẩn bị thay thế bằng văn bản mới hoặc điều chỉnh chính sách.

Ví dụ cụ thể:

Thông tư số 04/2021/TT-BYT hướng dẫn thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế có hiệu lực từ ngày 01/7/2021.

Vào ngày 01/12/2021, Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành Thông tư số 22/2021/TT-BYT. Thông tư này quy định ngưng hiệu lực toàn bộ Thông tư số 04/2021/TT-BYT cho đến khi có văn bản quy phạm pháp luật mới về cùng lĩnh vực này.

Ngưng hiệu lực từng phần của văn bản đang có hiệu lực

Trường hợp này là khi chỉ một số quy định, một số điều hay một số khoản của văn bản bị ngưng hiệu lực, chứ không phải toàn bộ văn bản.

Ví dụ 1: Ngưng hiệu lực một khoản

Thông tư số 16/2021/TT-NHNN quy định về tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài mua, bán trái phiếu doanh nghiệp có hiệu lực từ ngày 15/01/2022.

Vào ngày 24/4/2023, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành Thông tư số 03/2023/TT-NHNN. Thông tư này quy định ngưng hiệu lực khoản 11 Điều 4 của Thông tư số 16/2021/TT-NHNN từ ngày 24/4/2023 đến hết ngày 31/12/2023.

Ví dụ 2: Ngưng hiệu lực nhiều quy định

Nghị định số 65/2022/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 153/2020/NĐ-CP về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp có hiệu lực từ ngày 16/9/2022.

Vào ngày 05/3/2023, Chính phủ ban hành Nghị định 08/2023/NĐ-CP ngưng hiệu lực thi hành các quy định sau đến hết ngày 31/12/2023:

• Quy định về xác định tư cách nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp là cá nhân tại điểm d khoản 1 Điều 8 của Nghị định số 153/2020/NĐ-CP, được sửa đổi tại khoản 6 Điều 1 của Nghị định số 65/2022/NĐ-CP.
• Quy định về thời gian phân phối trái phiếu của từng đợt phát hành tại khoản 7, khoản 8 Điều 1 của Nghị định số 65/2022/NĐ-CP.
• Quy định về kết quả xếp hạng tín nhiệm đối với doanh nghiệp phát hành trái phiếu tại điểm e khoản 2 Điều 12 của Nghị định số 153/2020/NĐ-CP, được sửa đổi tại khoản 9 Điều 1 của Nghị định số 65/2022/NĐ-CP.